Blog Archives

Poczucie kompetencji społecznej jako mechanizm regulacyjny

Wobec zasygnalizowanych wyżej umiejętności interwenta pokrewny jest mechanizm regulacyjny poczucia kompetencji społecznej. U osób egocentrycznych funkcjonuje on poprzez wzmacnianie poczucia własnej wartości, jako moderator występowania motywacji prospołecznej (por. Hamer 1978). Dodatnią zależność pomiędzy potencjałem regulacyjnym tego mechanizmu na motywację prospołeczną a wpływem koncentracji na „ja” opisuje Karyłowski (por. Karyłowski 1977). W przypadku interwenta kryzysowego można przyjąć, iż wysokie poczucie kompetencji społecznej ukształtowane poprzez realne życiowe doświadczenie wzmacniać będzie motywację do działań prospołecznych. Należy również zauważyć, iż w sytuacji interwentki pracującej z osobą po traumie gwałtu obecne jest duże obciążenie związane ze specyfiką społeczną tego przestępstwa, dlatego tym istotniejsza jest tu gotowość do działań na rzecz klientki, przyjęciu jej perspektywy z nastawieniem na dostrzeżenie i zrozumienie jej potrzeb i emocji przy równoczesnym efektywnym wykorzystaniu potencjału sieci społecznej, w procesie oddziaływania na kontekst środowiskowy w celu uzyskania żądanej zmiany. Jednakże aby tak było wysokie poczucie kompetencji społecznej powinno mieć silne osadzenie w kompetencjach zawodowych interwenta.

Witam, mam na imię Rafał i zapraszam Cię do lektury mojego bloga, który jest poświęcony społeczeństwie. Mam nadzieję, że tematy, które poruszam w mych wpisach Cię zainteresują i zostaniesz tu na dłużej!

Społeczno-kulturowy kontekst i podłoże zjawiska gwałtu

Zgodnie z teoretycznym założeniami psychologicznej interwencji kryzysowej przy omawianiu jakiegoś zjawiska, które odpowiedzialne jest za powstawanie kryzysów, traum, urazów, a niewątpliwie do takowych należy gwałt, należy przyjrzeć się społeczno-kulturowemu podłożu, w którym to zjawisko jest zakorzenione. Według Kubackiej-Jasiec- kiej „kryzysy mają swe źródło w czynnikach kulturowo-społecznych (kompleksowo wzajemnie powiązanych). Są bardzo złożone, w sposób mniej lub bardziej bezpośredni powiązane z funkcjonującymi w społeczności wartościami (na przykład rasistowskimi, seksistowskimi, nietolerancją, itp.), poziomem socjalizacji norm i wartości (na przykład niemożności otrzymania pracy ze względów rasowych, bicie kobiet jako norma zwyczajowa norma podkulturowa kontroli partnerki), rozpowszechnianiem zjarwisk dewiacyjnych, które łamią akceptowane  normy społeczne (takich jak przemoc, uzależnienia, gwałt, zdrada małżeńska, itp.)” (Kubacka-Jasiecka 1997, s. 21). Wymóg stworzenia przez interwenta bezpiecznej niszy społecznej związany jest z umiejętnością oddziaływania na kontekst. Są to oddziaływania skierowane na interakcje pomiędzy osobami i na procesy grupowe. Ich celem jest zbudowanie takich systemów w otoczeniu, które będą wspierać rozwój jednostek oraz tworzenie wartości grupowych i kulturowych, a także zapobieganie patologii (por. Sęk 2000). Umiejętność oddziaływania na kontekst można określić jako jedną z bazowych składowych kompetencji społecznej interwenta kryzysowego. Według J.M. Wiemanna „kompetencja społeczna jest określoną zdolnością do takiego zachowania się w interakcji z otoczeniem, aby adekwatnie do sytuacji osiągnąć zamierzone cele” (Wiemann 1977). Według Matczak kompetencja społeczna to nabyta umiejętność warunkująca efektywność funkcjonowania w warunkach społecznych rozumianych jako wszelkiego rodzaju kontakt interpersonalny. Są to inaczej mówiąc umiejętności radzenia sobie z innymi ludźmi.

Witam, mam na imię Rafał i zapraszam Cię do lektury mojego bloga, który jest poświęcony społeczeństwie. Mam nadzieję, że tematy, które poruszam w mych wpisach Cię zainteresują i zostaniesz tu na dłużej!

Modelowa postawa interwentki wobec ofiary gwałtu

Postulowana postawa nie jest idealną, ponieważ uwzględnia istnienie kontekstu społecznego, w którym ukształtowała się interwent- ka. Ma ona zazwyczaj swoje własne obawy i ograniczenia, ale powinna mieć ich świadomość i intencjonalnie starać się wypełnić wymogi „wystarczająco dobrej postawy wobec ofiary”. Postawę tę można określić jako gotowość do działań prospołecznych (por. Reykowski 1986). Oznacza to, iż celem takich działań jest korzyść innych ludzi, zaspokojenie potrzeb drugiego człowieka, jego dobro lub spowodowanie zmiany w kierunku dla niego korzystnym. Do składników formalnych tej gotowości należy: Zdolność spostrzegania potrzeb i emocji, jest to tzw. składnik per- cepcyjny zwany też często trafnością spostrzegania społecznego (por. Sęk 1985). Jeżeli chodzi o zawartość treściową to uwzględnia- jąc specyfikę gwałtu jako „niewidzialnego przestępstwa” ważną kwestią jest samo nazwanie zdarzenia i dostrzeżenie jego traumatycznego wpływu na kobiety. Umiejętność programowania czynności mających na celu korzyści innych ludzi (składnik operacyjny). Chęć podejmowania działań na rzecz innych ludzi (składnik motywacyjny) (Sęk 2000). Autorka omawiając tą specyficzną postawę zwraca uwagę, iż fundamentalne znaczenie ma tu motywacja do pomocowych czynności prospołecznych. Może ona być oparta na pierwotnych, wrodzonych mechanizmach popędowo-emocjonalnych, może wyrastać z motywów syntonicznych będących generalizacją własnych standardów związanych z psychologiczną bliskością „ja” osoby pomagającej do wspomaganej. Czasem ten typ motywacji określano jako empatię uwarunkowaną własnym doświadczeniem. Motywacja empatyczna ma jednak charakter ograniczony, warunkuje bowiem w zasadzie tylko pomaganie osobom pod jakimś względem podobnym do własnego „ja”. Z kolei motywacja normocentryczna (endocentryczna) jest motorem pomagania dlatego, że wynika to z poczucia obowiązku i przyjemności z jego spełnienia oraz z lęku przed wyrzutami sumienia w przypadku niespełnienia tych norm. Egzocentryczne motywy zachowań pomocowych są uniezależnione od „ja”. Motywy te zwane też autotelicznymi wyznaczają spostrzeganie człowieka jako osoby samodzielnej, zdolnej do podejmowania celów, godnej bezwarunkowo pozytywnego osobowego potraktowania. Autoteliczne motywy prospołeczne warunkują interakcję partnerską (por. op.cit.).

Witam, mam na imię Rafał i zapraszam Cię do lektury mojego bloga, który jest poświęcony społeczeństwie. Mam nadzieję, że tematy, które poruszam w mych wpisach Cię zainteresują i zostaniesz tu na dłużej!